Home | Agenda | Sociëteit | Zaalverhuur | Clubs | Lid worden | Uitgelicht | Vacatures | Contact | Login
Uitgelicht > kort verslag geschiedenistafel 21 februari

kort verslag geschiedenistafel 21 februari



kort verslag geschiedenistafel 21 februari
Op 21 februari hield Hein Klemann voor de Gescheidenistafel een lezing over Economische ontwikkelingen en verschuivende maatschappelijke verhoudingen. Daarbij haakte hij in op de actualiteit met de zogeheten ‘Gele hesjes’. Kort verslag van deze leerzame avond ….

Met foto’s van Hans Stroomberg:
https://photos.app.goo.gl/GSwz61zrVTfFTHRk6


Sociëteit Vereeniging Haarlem - geschiedenistafel

Kort verslagje van de bijeenkomst op donderdag 21 februari 2019

De lezing van Hein Klemann droeg als titel: Economische ontwikkeling en verschuivende maatschappelijke verhoudingen. Hein is hoogleraar en dat was te merken. Hij had met gemak achteloos nog uren kunnen doceren. Maar na ruim anderhalf uur sloten we inhoudelijk af en dronken we een afsluitend glas aan de bar.

In zijn lezing onderscheidde Hein Klemann twee perioden van globalisering. De eerste globaliseringsgolf vond plaats tussen 1870 en 1914 en de tweede tussen 1978 en 2015. Zijn centrale stelling was dat globalisering positieve effecten heeft voor heel veel mensen in vele delen van de wereld, maar dat er tegelijkertijd ook mensen zijn die er niet van profiteren. Dat zijn op dit moment in Europa en Amerika veelal de laaggeschoolden die vaak ook de laagbetaalden zijn. Hun werkloosheid neemt toe door de verplaatsing van werk naar lage lonen landen en zo ook hun armoede en het lijkt wel of niemand zich om hen bekommert. Na beide globaliseringsgolven is sprake van een roep om protectionisme, zijn er de nationalistische reacties en worden ‘oplossingen’ aangedragen die de onvrede mogelijk kanaliseren, maar niet het antwoord zijn op de veel omvattende problematiek. De ‘gele hesjes’ passen in dit beeld.

Was het nou economische geschiedenis of geschiedenis van de economie? We ontkwamen niet aan uiteenzettingen over de denkbeelden van diverse economen. Maar veel aandacht besteedde Klemann aan ontwikkelingen die iedereen begreep, zoals ten tijde van de eerste globaliseringsgolf de effecten van de afname van transportkosten. Door ‘ijzer, staal en stoomkracht’ verdween uiteindelijk de zeilvaart, schepen werden groter, spoorwegen werden aangelegd, kanalen als het Suezkanaal en het Panamakanaal werden gegraven en de telegraaf was een majeure innovatie. Gevolgen waren voor veel landen zeer positief, maar de term The Great Depression –ook uit die tijd- duidde op de beleving binnen de agrarische sector waar gevoeld werd dat import van landbouwgoederen goedkoper werd door goedkope arbeid elders en verminderde transportkosten dan voorheen.

In de jaren vanaf zeg 1970 werd het systeem van vaste wisselkoersen losgelaten, ontstond de oliecrisis, was sprake van een economische terugslag en moest er bezuinigd worden. Bedrijven gingen terug naar hun core-business, gingen outsources, wat mede mogelijk werd door de veranderende wind in China met de komst van Deng. Door de niet te onderschatten invloed van de uitvinding van de zeecontainer konden transportkosten verlaagd worden, waren minder havenarbeiders nodig en maakte het weinig meer uit waar er werd geproduceerd. Met de opkomst van het ‘world wide web’ werd daar nog eens een versnelling aan gegeven.

Marx zei al dat groeiende ongelijkheid leidt tot delegitimering. We zien de destabilisering van de sociale orde. Mensen accepteren steeds minder de ongelijkheid als effect van globalisering. Maar zijn protectionisme en populisme het antwoord?
Het is onmogelijk in enkele pennenstreken weer te geven wat er in de indrukwekkende lezing van Klemann allemaal langs kwam. Maar het zette zeker aan tot zelf nadenken, mede omdat historici en economen nu eenmaal niet zijn opgeleid om voorspellingen te doen.